De Qumran-manuscripten
De ontdekking van de Qumran-manuscripten, locatie aan de westelijke oever van de Dode Zee, het vertegenwoordigt ongetwijfeld een van de grootste archeologische ontdekkingen van onze eeuw.
In de 1947 – de oevers van de Dode Zee vielen toen onder Engels protectoraat, evenals de oude stad Jeruzalem – Mohamad ed-Dhib, een bedoeïen van de Ta'amireh-stam, was op zoek naar een verloren geit toen het geluid werd veroorzaakt door een steen die in een grot werd gegooid om het dier te laten blaten om hem te vinden, het waarschuwde hem voor de aanwezigheid van gebroken scherven. Later keerde hij met zijn neef terug naar de plaats, hij liet zich in de grot zakken en vond verschillende potten, waarvan sommige verzegeld zijn. Er zaten handgeschreven boekrollen in. Ze brachten er één naar een antiquair van de Syro-Jacobitische Kerk, soprannominato Kando che lo portò al Metropolita della sua Chiesa Mar Athanasius Yeshue Samuel. Era soltanto l’inizio di una serie di eccezionali ritrovamenti.
Mentre si profilava, alla prossima partenza degli inglesi la prima guerra arabo-israeliana del 1948-1949, il metropolita riuscì a comprare dai beduini altri 5 rotoli, mentre un altro beduino ne vendette uno all’Università Ebraica di Gerusalemme. Soprattutto Mar Athanasius riuscì a farsi rivelare il luogo dei ritrovamento e ad inviare Kando per un sopralluogo.Finalmente il Metropolita, dopo essersi rivolto infruttuosamente in Siria ed in Libano, fece consultare tre manoscritti al prof. E.L. Sukenik che capì l’importanza della scoperta. Erano i rotoli che saranno poi chiamati “Isaia B”, “Il rotolo della guerra” en de “Rotolo degli inni”. Il Metropolita portò altri rotoli all’ASOR (American School of Oriental Research), dicendo che li aveva rinvenuti nella biblioteca del monastero. Erano “Isaia A”, “Il commento ad Abacuc”, “La regola della comunità” het is een “Apocrifo della Genesi”. Il 14 maggio gli inglesi lasciarono la Palestina, ik 15 fu dichiarato lo Stato di Israele e scoppiò la guerra. Il Metropolita fece portare i manoscritti al sicuro in America e, per un po’, nessuno ne seppe più nulla, finché apparve un annuncio di vendita sul Wall Street Journal di New York, ik 1 juni 1954. Il prof Y.Yadin, archeologo israeliano, figlio del Sukenik, era negli USA per una conferenza e, avvisato da un amico del fatto, si affrettò ad acquistarli per 250.000 dollari. Fu il primo gruppo di testi del “Museo del Libro” van Jeruzalem.
Nel frattempo erano state fatte ricerche accurate in tutte le grotte che erano ora in territorio giordano e tutti i testi ritrovati successivamente furono invece riuniti nel museo dall’altra parte del confine, dove anche i domenicani dell’Ecole Biblique di Gerusalemme cominciarono a studiarli. Dopo la guerra del 1967 tutto cadde nelle mani degli israeliani ed i manoscritti furono riuniti nel “Museo del Libro”.
Oramai tutti i documenti, anche i frammenti minuscoli, sono a disposizione in microfilm, per tutti gli studiosi. E’ una leggenda quella che vuole che alcuni testi siano ancora tenuti nascosti da chissà quale autorità politica o religiosa. Alcuni frammenti più piccoli non sono stati ancora decifrati, per la difficoltà di ricomporre i testi. Essi potrebbero riservarci ancora qualche sorpresa.
La comunità di Qumran
Esiste ormai un sostanziale accordo fra gli studiosi che la comunità di Qumran appartenga al più ampio gruppo religioso degli Esseni, uno dei tre principali gruppi del giudaismo di epoca neotestamentaria, come ci testimonia Flavio Giuseppe. Gli altri due gruppi sono ben conosciuti anche dalle fonti rabbiniche e neotestamentarie e sono i Sadducei ed i Farisei.
“Esseni” è termine conservatoci nel greco di Flavio Giuseppe. Designa i discendenti degli Assidei (O “Hassidim” , i “Pii”), dopo lo scisma verificatosi nel movimento nel 152 a.C. Deriva dall’ aramaico “hassaya” (pl. “Hasin”), ” i Pii” . Questo soprannome fu dato loro probabilmente dai farisei. Gli esseni avevano regole di condotta ancora più rigorose dei farisei, accentuando l’aspetto legalistico.
De gemeenschap van Qumran had er dus voor gekozen ver weg te leven, niet alleen van de invloeden van het hellenisme en het heidendom, maar ook door het officiële jodendom van Jeruzalem, die van de priesters, van de Sadduceeën en Farizeeën, waarvan hij geloofde dat het niet in overeenstemming was met de Thora en de goddelijke wil. De teksten getuigen ons ervan dat de toekomstvisie van de gemeenschap gebaseerd was op de verwachting van een oorlog, waardoor de cultus van de Tempel eindelijk tot de gewenste zuiverheid zou worden teruggebracht.
De Qumran-site werd verlaten, rond de 68 gelijkstroom, tijdens de Eerste Joodse Oorlog, vóór de capitulatie van Masada – dat niet ver van Qumran ligt en, vóór de ontsnapping, i manoscritti in possesso della comunità furono accuratamente nascosti nelle grotte circostanti probabilmente nella speranza di un futuro ritorno. Sappiamo da Flavio Giuseppe che numerosi Esseni furono uccisi dai Romani.
Le controversie più aspre sorte in seguito al ritrovamento dei testi del Mar Morto, riguardano le loro relazioni con il Nuovo Testamento e il Cristianesimo delle origini.
Le ipotesi di coloro che hanno voluto trovare collegamenti diretti tra gli Esseni di Qumran e le prime comunità cristiane, appaiono oggi pressoché infondate. Il nome e la figura di Gesù, Bijvoorbeeld, fondamentale nel Nuovo Testamento, non è mai presente nei manoscritti di Qumran. Ma, bovenal, de legalistische Qumranistische benadering en zijn messiaanse visie, gekenmerkt door een vloek op de kinderen van het licht en het voorbereiden van een gewapende botsing met hen, lijken in tegenspraak met het Nieuwe Testament. Het waarnemen van concrete verschillen, evenals algemene overwegingen van historisch-religieuze aard weerhouden ons er dus van om een directe afstamming van het christendom toe te staan van de gemeenschap van Qumran of van de andere joodse sekten die in het nieuwtestamentische tijdperk in Palestina aanwezig waren..
De Qumran-manuscripten
De Qumran-manuscripten zijn bewaard gebleven, sommige hiervan zijn bijna intact, ongeveer twee millennia lang, vanwege’ afwezigheid van vocht . De elf grotten van Qumran hebben ons de overblijfselen opgeleverd van ca 800 fragmenten (vervolgens gecatalogiseerd met een nummer waarvan het eerste nummer de grot aangeeft, es.: 4Q= vierde grot), gedateerd tussen de 3e eeuw voor Christus. en de 1e eeuw na Christus. (de jaren van’ bestaan van de gemeenschap ), geschreven of gekopieerd in Qumran of vanuit andere plaatsen naar de oevers van de Dode Zee gebracht. Ze zijn over het algemeen in het Hebreeuws geschreven, maar ook in het Aramees, zelden in het Grieks.
De bij Qumran gevonden teksten maken ons bewust van de sterk legalistische benadering van de Esseense beweging. Wij kunnen het zien, in de zgn ” Damascus-document” , die al bekend stond om zijn ontdekking in 1896-1897 in de ” geniza” van de Ezra-synagoge in het oude gedeelte van Caïro, maar die later werd gevonden in tien manuscripten in de Qumran-grotten, voedsel regels: ” Wat betreft de vis, laat ze ze niet eten tenzij ze levend zijn opengesneden en hun bloed is vergoten. En alle sprinkhanen, volgens hun geslacht, ze zullen in het vuur of het water worden geworpen, of ze nu nog leven of niet, want dit is de norm voor hun soort. En al het hout en de stenen en het stof dat verontreinigd is met onzuiverheden’ man, vanwege olieverontreiniging daarin, overeenkomstig hun onreinheid zullen zij iedereen die hen aanraakt, onrein maken. En elk keukengerei, spijker of speld in de muur die bij een dode in huis is, het zal onrein zijn met dezelfde onreinheid als het werkgerei” . Steeds in hetzelfde document kunnen we de zeer strenge regels omtrent zaterdag lezen: ” Niemand helpt bij de geboorte van een dier, op zaterdag. En als hij in een put of put valt, raap hem dan niet op, op zaterdag. Laat niemand de sabbat ontheiligen voor rijkdom of gewin, di sabato… E ogni uomo vivo che cade in un luogo di acqua o in un luogo, nessuno lo tiri su con una scala, una corda o un utensile. Nessuno offra nulla sull’ altare, di sabato tranne il sacrificio del sabato, perché così è scritto: soltanto le vostre offerte del sabato”. Oltre al ” Damascus-document” è stata ritrovata la celebre “Regola della comunità “, che ci informa sulla struttura gerarchica della comunità e sulle regole per l’ammissione ad essa. Possediamo anche “Il rotolo del Tempio” che sembrerebbe fornire non tanto una descrizione della prassi dell’ebraismo del tempo, quanto piuttosto il rituale che a Qumran si riteneva dovesse essere osservato nei sacrifici e nella liturgia del Tempio.Molto importante è anche il ” Rotolo della guerra” che affronta il tema del conflitto dei ” figli della luce” e dei “figli delle tenebre”. Eccone l’inizio, che annuncia la guerra con i popoli pagani e con l’ ebraismo non fedele alla Legge: “E questo è il libro della regola della guerra. L’ inizio si avrà allorché i figli della luce porranno mano all’attacco contro il partito dei figli delle tenebre, contro l’esercito di Belial, contro la milizia di Edom, di Moab, dei figli di Ammon, contro gli Amaleciti e il popolo della Filistea, contro le milizie dei Kittim di Assur, ai quali andranno in aiuto coloro che agiscono empiamente verso il patto” . Famoso per la curiosità che ha suscitato è il ” Rotolo di rame” che è stato difficilissimo aprire per l’ oxidatie van het koper waaruit het is gemaakt en dat aanwijzingen bevat voor verborgen schatten en munten, Hoe dan ook, kon niet worden gevonden.
Ze maken deel uit van de Qumran-manuscripten, althans in een fragmentarische staat, alle boeken van de Hebreeuwse Bijbel (“protocanoniek”), behalve die van Ester (hoewel andere teksten aantonen dat het niet onbekend was) evenals andere apocriefe teksten en geschriften over de leer van Qumran.
De bekendste is de bekende 1QIsA (Rol A – sinds Jesaja in Qumran is er ook een tweede, meer fragmentarische kopie genaamd B – van de profeet Jesaja gevonden in de grot 1). Deze grote boekrol van Jesaja, bijna lang 7,5 meter gaat meer terug dan 2.200 Jaren geleden. Er werden zeventien stukken leer genaaid om deze boekrol te vormen. Dat zijn ze 54 kolommen zijn allemaal geschreven 66 capitoli del profeta Isaia. Sul margine all’estrema sinistra, si riconosce la cucitura fra due pezzi di pelle. Durante la rilettura, lo scrittore ha aggiunto le parole mancanti, inserendole fra le righe. Quando il posto per la correzione non bastava, egli ha continuato a scrivere in margine verso il basso.
Il testo di 1QIsA è un testo consonantico, senza la vocalizzazione che solo nel Medioevo diverrà usuale (ma, tuttora, nella lettura sinagogale, i rotoli della Torah non hanno vocalizzazione scritta). Il suo testo consonantico è assolutamente uguale a quello che conosciamo dalla Bibbia masoretica, i cui manoscritti più antichi in nostro possesso risalgono al X secolo d.C. Questo ci da conferma della serietà della trasmissione scribale del testo sacro.
Una distinzione – che è ormai usuale negli studi scientifici sul profeta e che aiuta a distinguere differenti autori e periodi nella composizione del libro – tra un primo, un secondo (Deuteroisaia) ed un terzo Isaia (tritoIsaia) non è riscontrabile in questo rotolo, visto che i capitoli 39 e 40 sono stati copiati sullo stesso pezzo di pelle. Lo stesso dicasi per i capitoli 55 e 56. Il rotolo è scritto praticamente di getto. Una lacuna notevole di tre righe, si trova soltanto alla fine di Jesaja 33 – cioè esattamente al centro del rotolo. Sembra che due scrittori si siano divisi il compito di trascrivere il testo.
E’, Maar, importante rilevare che varianti significative rispetto al Testo Masoretico sono state trovate in frammenti di altri libri biblici rinvenuti a Qumran, ad esempio in alcuni brani del Deuteronomio (Dt 32, 8) waar middeleeuws Hebreeuws zegt “kinderen van Israël” we hebben bij Qumran “kinderen van God” en in de LXX “engeli” (wat erop zou wijzen dat er resten van polytheïsme aanwezig zijn in oudere getuigen en vervolgens verdwijnen in de traditie van de tekst).
